Noong bata pa ako, simple lang ang buhay. Bahay, eskuwela at laro. Masaya ang mga batang tulad ko kapag nakakapaglaro pagkatapos ng anim na oras na eskuwela. Minsan nga bawat recess, nakakapaglaro pa rin. At may iba, laro pa rin ang nasa isip kahit nasa klase. Ano ba't ang buhay ay isang malaking laro lang. Tulad ng ginagawa ng bata. Nonsense man pero totoo. Kasi bata.
Tanda ko pa noon, takot akong pumasok sa eskuwela. Kasi nga mula sa pagiging batang-bahay ay kailangan mo mag-aral at makisalamuha sa kahit sinong bata sa school na may iba't ibang ugali at kanya-kanyang kakulitan. Kung ako ang hari ng kakulitan sa bahay, aba... taob ang powers ko sa mga classmate kong makukulit at matitigas ang ulo. May "mas" at "pinaka" makukulit pa pala kaysa akin. Isa pa, bago ako nakapag-public, ay nag-private school muna ako. Noon pa man din ay mahirap na ang buhay. Dadalawa lang kaming anak ng magulang namin. Una si kuya na nasa First Year High School at ako naman sa Grade 4, na kinailangan ng magulang ko na ilipat kami mula sa private to public school bunsod ng nagtataas na matrikula. Sa private kasi halos lahat binabayaran, ang aklat mong gagamitin, ang uniform mo, iba pang accessories na tanging sa school lang daw bibilhin, pati na rin pambayad at pang-meryenda kay Manong Janitor. Kahit sabihin pa na nagta-trabaho ang tatay sa isang opisina na related sa gobyerno, at ang nanay ko nama'y isang Sales Supervisor sa isang kilalang mall, nahirapan pa rin sila sa pagtaguyod ng kabuhayan namin. Bukod kasi sa gastusin sa pag-aaral namin, marami pa silang pinagkaka-abalahang gastusin na bilang bata ay hindi ko ginawang unawin noon. Hindi ko talaga nagustuhan na ilipat ako ng school nila Mama at Papa. At alam ko rin na naging mahirap din kay kuya iyon, pero si kuya kasi ang tipo ng tao na "cowboy" nga kung tawagin. Kahit saan pwede isalpak. Hindi siya maangal. O siguro ay gawa ng pagiging panganay niya kaya naiintindihan niya ng husto ang sitwasyon namin noon. Ako, hindi. Naiintindihan ko ang kahirapan ng buhay pero ang ilipat ng school na iyon ay naging pasakit sa damdamin ko. Siguro nga pasakit para sa akin ang mag-adjust. Noong unang araw ng klase ko sa Grade 4 ay bagong school na. Hindi tulad sa kinagisnang school ko, ang bata sa public ay simple lang manamit. Malilinis din naman pala sila lalo na ang mga batang babae. May iba naman na mababakas ang kahirapan sa damit pa lang, pero nananatiling tahimik at payak. May ibang bata, ang tatay raw ay nasa Saudi o 'di kaya'y anak ng mga Seaman, sila ay kung tawagin sa school ay "maykaya". Maykaya-ng bilhin ang gusto, maykaya-ng pabaguhin ang mood ng teacher mula sa pagsusungit hanggang sa pagbabait-baitan, maykaya-ng ilagak ang nanay bilang Homeroom PTA Officers, at sa ibang bata naman ay maykaya-bangan. Ito rin ang term nila sa mga batang nag-enroll galing private school at may isa pa silang tawag eh... 'ayun, "Dating Mayaman". Kumbaga, dating maykaya at mayaman na galing sa private, pero nauubusan ng pera kaya nag-public. Ang tatak na ito ang dala-dala ko noong unang araw ko sa klase. Alam na alam nila agad sa kilos mo palang at pananamit na galing ka sa private na para sa akin naman ay walang pagkakaiba, maliban lang sa magandang bag ko na may nakalakip na robot. Si Voltron. At ang magandang sapatos ko na Reebok. Napansin ko kasi ang mga ka-klase ko ay walang mga damit na "branded" kung meron man, marahil anak ka ng "Katas ng Saudi" o anak ng Seaman. Anak ng topak naman eh, maganda lang ang sapatos, mayaman na agad. Kadalasan, simple lang ang sapatos ng karamihang estudyante, ang iba pa nga'y naka-tsinelas lang. Kaya para sa kanila'y anak-mayaman ako. Bukod sa bag, mamahaling lapis o ballpen, magaganda at malinis na notebook ay inakala kong ligtas na ako sa kahit anong "sakunang-pampaaralan". Hindi pala. Kahit sa public school, may bully rin. Sila 'yung mga tipo na nakangisi agad sa akin pagpasok pa lang sa klase, mula sa pagpapakila ng guro sa kanila at pati na rin sa pagpili ng mauupuan ko. Siksikan ang silid sa Public. Gayon pa man, nakahanap pa rin ako ng upuan malapit sa bintana. As in, halos nakadikit ka na sa bintana. Kulang na lang patalunin ka. Sa likod ko naman ay ang apat na kaklaseng bully. Na sa tingin ko minamatiyagan na ako pag-upo pa lang. "Humanda ka, Mark..." naibulong ko na lang sa sarili. "Hari nawa'y tulungan ka ni Voltron".
Kung hindi ako umuwing parang papel na puno ng guhit ang polo sa likod, o 'di kaya'y basahan na may floor wax, o 'd kaya'y makailang ulit ng nadapa't bumangon dahil sa tinaling sintas ng sapatos, animo'y daig ko pa si Sharon Cuneta sa Bituing Walang Ningning na nabuhusan ng tubig, kasi ang sa akin ay softdrinks. Tatlong buwan pa lang ang nakakalipas, ay nag-ibang anyo na ako. Kung dati-rati'y malinis at maputi ang polo shirt ko, ngayon tulad na rin ng kulay ng sa classmate ko, kulay posong-kalawang na rin. Kung dati-rati'y may gel pa ako sa buhok, gayon pawis na lamang ang katumbas nito. Dahil lagi akong tinutuksong "pormado" ng mga kaklase. Okay lang din sa akin, ang mahalaga hindi ako maga-guidance office dahil lang pinatulan ko sila. Sabi ni Mama, kapag pumatol ako ay parang tulad ko na rin sila. Aba... hindi ko yata sila ka-level. Isa pa, wala ring mapapala ang lumaban sa kanila. Hindi naman ako pumasok ng paaralan para doon. Iyon lang talagang sobra na akong naiirita at naiinis pero wala naman akong magawa. Kaya tiis lang daw ako hangga't puwede na ulit nila akong ilipat ng school. Pero, in fairness, sa Public masaya rin pala. Kasi sa public puwede magdala ng text o playing cards. Huwag ka lang papahuli. Iyong apat na bully lang naman ang sagabal eh. Akala mo kung sino. Sila 'yong tinutukoy ko na nakaupo sa bandang likuran ng aking silya. Ang isa, si Eric, siya ang pinakamatanda sa kanilang apat at pinakamatanda rin sa classroom namin. Onse anyos na siya, medyo may kaliitan ang katawan ng konti sa karaniwan niyang gulang pero maliksi at matalino sa kalokohan. Siya rin ang tinutukoy na payaso sa klase. Pero hindi siya nakakatuwa para sa akin. At alam ko gayon din siya. Si Gian Carlo Ramirez, Jr., ang may pinakamalaki at matabang katawan naman. Siya ay halos kasing-gulang ko lamang ngunit matipuno ang pangangatawan, maputi at mukhang anak mayaman talaga dahil sa kanyang kutis na medyo mapula. Gian ang tawag sa kanya. Pero sa aming klase nami-misinterpret ang pangalan niya, kaya nakilala siya bilang Giant. Na akmang-akma naman sa kung sino siya talaga. Ang iba pang dalawang bully ay hindi ko masyadong matandaan ang mga pangalan, palibhasa mga supporting roles lang 'to. Hindi sila main character actors sa story ko. Medyo wala pa naman sa kalahatian ng taon ay ayos naman ako sa klase. Ngayon nasasanay na ako sa buhay public. Marami na rin akong kilalang kaklase at okay lang naman pala ang makipaglaro sa kanila. Ayos rin ang mga teachers, iyon lamang sa dinami-dami kasi ng mga bata sa publikong eskuwelahan at nataon ikaw ang maestra, kung medyo mahina-hina ang kalooban mo ay hindi ka tatagal. Sabi nga nila, sa buhay na'to, pakapalan na lang ng mukha. Patibayan ng sikmura. Kaya naiintindihan ko sila. Ang mga bully kong classmate nagsisimula na rin ng pang-aasar sa akin. Kaya naman si Mama todo-todo na ang bilin sa akin na huwag ko raw gawing papel ang kulay puti kong unipormeng polo shirt. Pa'no ko naman kaya susulatan ang sarili kong damit lalo na kung trip mo magsulat sa likod? Ang hirap no'n ha, it takes a lot of talent. Iyon nga, puro sulat ang aking damit sa gawing likuran dahil sa mga bully na iyon. Dahil ayaw ko ng gulo at hindi rin tama ang makipag-away, ay nagtitiis na lang ako. Hindi naman siguro nila ako papatayin, sabi ko pa minsan. Minsan pinag-drawing kami ni Ma'am ng mga "Set of Animals: Reptiles, Mammals & Amphibians" Siyempre, kapag bata participative ka sa mga ganitong activities sa loob ng klase. Masarap mag-drawing. Turtle o Pagong ang naisip kong i-drawing dahil para sa akin ay madali lang gawin. Tinawag ako ng aking guro upang idikit sa harapan ang aking ginuhit, at i-explain daw kung paano siya ika-classify. Nang tumayo ako ng silya, narinig ko ang apat na bahagyang nagtawanan. Nilingon ko sila ngunit sabay-sabay naman nagsipako ang paningin sa ibang banda at iyong isa naman ay yumuko na lang. Nagtataka ako kung bakit, habang naglalakad ako palapit sa pisara, nagtawanan ang buong klase. "Class, who wrote this on Mark?", sabi ng guro ko. May nakasulat sa likod ko na "I am Mankey" (Putcha naman mali pa 'yong spelling, buti na lang) kadikit noon ay iginuhit nilang unggoy na kamukha ko raw. Pulang-pula ako noon at hindi alam ang gagawin. Gusto ko silang suntukin pero hindi naman pupuwede. Kaya ipinikit ko na lang ang mga mata ko para bugbugin sila sa panaginip. Ngunit inakala naman ng aking mga classmate na umiiyak ako. Ay, umiiyak! Hala, umiiyak si classmate oh! Sabi nila. Buti na lang hindi tumigil si Ma'am sa kung sino ang gumawa noon sa akin. Kaya ang parusa sa apat: Face the wall habang na nakahawak ang dalawang kamay sa ulo. Sa isang iglap, kahit paano'y nabigyan ng hustisya ang nangyari sa akin. Ngunit isa lamang iyon sa marami at paulit-ulit na kalokohan na naranasan ko mula sa kanila.
Isang araw, nang bumaba ako ng tricycle ay nakita ko si Eric na tumatakbo palabas sa eskinita dala ang backpack niya. Balisa siya at talagang gusto magtago. Nakita niya ang malaking pipelines ng NAWASA noon, iyon bang mga malalaking bilog na bato. Doon siya nagtago. Nagmasid ako at sandaling napaisip kung bakit kinailangan niyang pumunta roon. Maya-maya'y lumabas ang isang mama, malaking lalaki at malaki rin ang tiyan. May hawak siyang sinturon at pawisan na sa paghahanap. Ang mukha ng lalaking iyon ay kahawig ni Eric. Tama, tatay niya nga iyon. Ngunit bakit? At hanggang kalsada ba naman ay habulin ka pa ng palo? Tumabi ako, kunwa'y may balak bumili sa fish balls ni manong na noo'y nasa gawing kanan ko. Tinanong ng lalaki si Manong Fish Balls, pero dahil abala sa kanyang kalan ang matanda ay wala siyang napala rito. Pagkatapos ay sa akin naman nagtanong. Mahinahon siya sa akin makipag-usap, "Hijo, may nakita ka bang bata rito na tumatakbo? Kasing-edad mo siya." Nang mga sandaling iyon, gustung-gusto ng konsensiya ko na ituro kung saan siya nagtatago. Nang sa wakas ay kahit papaano'y makaganti ako. Ngunit sa isang sulok naman ng aking isip, naaawa ako kay Eric. Paano na lang kung tadtarin siya ng kanyang ama sa palo? Masakit iyon. Isa pa, kung sa akin man mangyari ang paluin ay hindi ako makakatagal. Sa aking pananaw, hindi sinturon ang kasagutan sa pagdidisiplina sa anak. Kahit bata pa ako, alam kong hindi iyon makabubuti. "Ano po? Ah... hindi ko pa napansin Manong, p-pasensya... n-na po kayo..." kinakabhang tugon ko. Nagmatyag-matyag pa rin ang lalaki, pumasok do'n sa bakanteng lote na kinaroonan ng mga iba pang batong pipelines, isa sa mga iyon, ay naroon si Eric. Sinundan ko ng tingin ang lalaki, mukhang pagod na siya at sa tindi ng init ng araw ng katanghalian na iyon ay naisip na lamang bumalik sa bahay niya. Sinusundan ko pa rin ng siya ng tingin habang papalayo at papasok do'n sa eskinita, samantalang si Eric naman ay nakita ako sa bandang sulok. Nang lalapit na siya sa akin, ay bahagya akong lumayo at nagkunwaring sumilip sa kariton ni Manong Fish Balls. Pero lumapit pa rin siya. At nagpasalamat sa akin. "Mark, salamat ha." Mabait ang tono niyang iyon. At mukhang nagsasabi siya ng totoo. "Lagi kasi akong pinapalo ng Itay kapag hindi ko siya ipinaguutang ng sigarilyo sa tindahan, eh.", mahina niyang bulong. Nakikinig lamang ako. Ngunit nang mga sandaling iyon ay mababakas sa mukha niya ang konting kahihiyan na natitira sa kanya at siyempre ang takot na umuwi sa bahay. "Paano iyan? Hindi ka uuwi?" Tanong ko sa kanya. Hindi siya sumagot, bagkus ay napangiti na lamang sa akin at sinabing, "Huwag kang mag-alala, okay na ako. Salamat talaga. Hayaan mo babawi rin ako sa'yo." bigla na lamang siyang tumakbo papalayo papunta sa kanto. Wala siyang balak umuwi sa tingin ko marahil ang ibig sabihin noon ay hindi siya papasok. Nakaramdam ako ng saglit na awa sa kanya. Maaaring sa pamamagitan ng pagiging bully sa school ay maramdaman niya kahit paano ang maging malakas at tinatawag na "may ibubuga". Nakakalungkot isipin na noong kapanahunan ko, ang pamamalo ay itinuturing na isang bahagi ng pagdidisiplina sa mga bata. Kaya ang resulta: Mga batang galit sa mundo. Mga batang may kakayahang manakit din sa kapwa bata. Tulad ni Eric. Pero ganon talaga ang buhay. Gustuhin ko mang tumulong, wala rin akong karapatan na panghimasukan ang buhay ng iba. Ang mahalaga nabawasan ako ng isang mang-aaway. Dahil matapos mangyari 'yon, ay bahagyang bumait si Eric sa akin. Siyempre, hindi siya puwede magpahalata na okay na ako sa kanya, kasi ang hari-harian sa gang nila ang masusunod. At dahil doon, naging espiya ko siya sa lahat ng balakin ng grupo nila patungkol sa akin. Humanda raw ako, sabi ni Eric. May patibong daw na naghihintay sa akin. Akalain mo... akala ko sa action movies lang iyon nagaganap. Sa akin din pala. Aba... artista na pala ako ngayon.
Malapit na sumapit ang Pasko. Malamig na tuwing umaga bago ako maligo na siyang kinatatamaran namin ni kuya. Masarap matulog. Pero hindi ang pumasok sa school na puno ng bully. Paulit-ulit tumatak sa isipan ko ang sinabi ni Eric na "patibong" ni Giant. Sa dinami-dami naman kasi ng mamalasin ay ako pa. Kung bakit naman ako pa. Maaga akong nakapasok isang umaga ng Nobyembre sa school. Tulad ng malamig na panahon, malamig din ang emosyon sa loob ng silid-paaralan namin. Paano'y magpapasko na, at may ilan-ilan na rin na bahagyang uma-absent o biglang naglalaho pero hindi naman declared na drop. Wala lang, sumasabay lang sa agos ng season. Kaya naman ang mga maestra ay nakaisip ng gimik para makumpleto ang klase bago sumapit ang Christmas Party. Magkakaroon daw kami ng group project na ipapasa isang linggo bago sumapit ang party. Ang tema: Pipili kami ng isang paksa na tutukoy sa kababalaghan o mga bagay na hindi kapani-paniwala. At ang mapipiling paksa ay gagamitin bilang isang dula-dulaan na gaganapin sa mismong araw ng Christmas Party. Maganda ang tema para sa akin, ngunit ang mga kaklase ko ay namangha lang sa una ngunit balik sa pagiging malungkot ng malamang kailangan rin namin gumugol ng konting pera. Isa pa, group project ito, na ibig sabihin ay may lider. Kaya kung may lider, ay mayron din silang puwedeng asahan. "Kaya na ng lider iyan...", ika nga nila. Sari-saring mga mga kuwento, tema, at istilo ng paggawa ang aking narinig. May nagsabing ikukuwento nya ang tungkol sa Duwende. May isa naman, kasaysayan naman ng Kapre. Tikbalang. Tiktik. Engkantada. White Lady. Iyon ang karaniwan nilang naisip. Ngunit isa na lang ang kulang at kumpleto-rekado na. Nakaligtaan nilang mabanggit sa paksa ang tungkol sa mga Tiyanak. At sa pagkakataong iyon, nakapagpasya na ako ng kung ano ang magandang gawin. Ginurupo kami ng aming guro sa lima. Base sa upuan, hinati-hati niya kami sa lima. Sa kamalas-malasan na naman, nabilang ako sa grupong nasa gawing likuran ko, ang mga bully. Kaya noo'y wala akong nagawa sa sinapit kong kapaitan. Tila masaya pa sila at walang pakialam, ni anumang tulong upang magbigay ng paksa. Ngunit kinailangan ko pa rin silang pakisamahan, dahil kung hindi'y maapektuhan naman ang aking sariling grades. Sinabi ko sa kanila na magandang maging ideya kung ang gagamitin naming paksa ay tungkol sa mga "Tiyanak". Ngunit wala lang sa isip nila, parang nakikipag-usap ako sa hangin. Kinabukasan, ibang drama ang napala ko. Hindi ko alam kung drama o totoo pero ang mahalaga, na kahit pa'no'y nagpasaya sa akin, nagsorry si Giant sa lahat ng mga ginawa niya sa akin! Pati na rin 'yong dalawang extrang bully. Walang kibo si Eric. Ngunit para sa mga bata, mababaw man, ay kaya namang matanggap agad-agad ang kahit anong uri ng pagpapatawad. Nang gano'n lang kabilis. Tinanong ko si Eric kung ano'ng nangyari, kibit-balikat lang ang kanyang tugon. Sabi niya, malamang ay napaisip-isip sila pagkatapos niyang payuhan na kung maaari huwag ng maging malupit sa mga kaklase (partikular na sa akin). Ay siyang tuwa ko naman. Sa wakas, kung nananaginip man ako, ay nagbago rin sila ng pakikitungo. Siyempre ang unang araw ng pagpapatawad ay hindi sapat para makagaanan sila ng loob. Ngunit kinailangan ko pa rin silang kausapin tungkol sa nalalapit naming project. Sinabi ni Giant na magandang ideya ang naisip ko tungkol sa mga Tiyanak. Tutulungan daw nila akong makapag-research tungkol sa mga iyon. Unang araw ng unang linggo ng Disyembre, may mga nakalap na akong mga detalye para sa aming proyekto. Halos lahat na palabas patungkol sa tiyanak ay pinanood ko. Mga larawan sa library na sabihin na natin na kahit kathang-isip lang ay malaki na rin ang maitutulong para makabusog ng imahinasyon. Dinagdagan ko na isang maliit na kuwento. Sa tingin ko sapat na iyon. Ngunit nang mabalitaan ko na talagang sineryoso ng ibang mga grupo ang project (palibhasa'y mga bata, talagang mahilig sa mga nakakatakot at kababalaghang paksa), ay kinabhan ako ng todo. Pakiramdam ko tuloy hindi ako hahakot ng magandang grades para sa naisip kong project. Naisip kong palitan ito. Ngunit pinagdiinan ni Eric, na hindi porke't inakala kong hindi kumpleto ay mawawalan na ako ng gana. Tutal naman daw ay marami-rami na ang nahanap naming detalye, okay lang daw sa kanila kahit simple lang. Wala akong naging problema ng mga sumunod na araw, dahil himala ma'y tinulungan ako ng aking mga ka-grupo.
Napili ang paksa namin tungkol sa mga Tiyanak! Kinuha ni Ma'am ang kopya ng mga detalye na na-research namin. Sinabi niya, na malaki ang grades namin at magkakaroon pa raw kami ng exemption sa Fourth Grading Exam namin kung mas mapapaganda namin ang presentasyon nito sa Christmas Party. Kaya nagsuhestiyon si Giant na maaari kaming magresearch sa may kakayuhan malapit doon sa may park. Inayunan ng buong grupo palibhasa'y first time sa kanila ang makilala ng guro sa gano'ng larangan ng pag-aaral kaya naiintindihan ko na gano'n na lamang ang kanilang tuwa. May mga malalaking puno sa parke na iyon na pinangangalagaan ng lokal na gobyerno at iba pang sektor. Ngunit nababalitang may mga hindi kapani-paniwalang nilalang ang makikita ro'n sa pagsapit ng dilim. Kaya nga mismong mga tricycle na nagdaraan malapit do'n ay bumubusina sa gabi o 'di kaya nama'y hindi na dumadaan ang iba pag kagat ng takip-silim. Kamakailan lang kasi, napabalitang may tiyanak diumano ang gumagala sa kakayuhan. Nasaksihan raw ito mismo ng isang balut vendor, na napadaan sa lugar na iyon. Sa takot ko, ay tumanggi akong sumama. Ngunit nanindigan si Eric na walang masama kung susubukan ng grupo ang pumunta roon isa pa makakatulong iyon ng malaki sa aming project at naniniwala ako roon. Pero hindi ako matapang na tao o adbenturero kaya. Sinabi ng grupo, na hindi kami magpapagabi at alas-kuwatro lang ang palugit na oras kaya pumayag na rin akong sumama. Dala ko ang isang camera na kinuha ko sa cabinet ni Mama. Ala una nang magpasya kaming pumunta roon. Palibhasa'y pang-umaga ang pasok namin, kaya may oras pa kami sa hapon na mag-research. Maaliwalas ang panahon at maganda ang naging desisyon ng grupo ang pumunta roon. Maganda at malalaki ang puno. Maganda ang paligid at malilim kaya hindi naging sagabal sa amin ang pagreresearch. Maraming iba't ibang uri ng puno ang naroon. Dahil nga sa mga bata kami, ay sadyang malilikot. Punta rito, punta roon ang tema. Takbo rito, takbo roon. Masyado kaming naaaliw sa kagandahan ng paligid. Hanggang sa nakarating ako sa may dalawang punong malaki malapit sa isang maliit na sapa. Inaamin ko na medyo namangha akong malaman na may sapa pala sa siyudad. Kaya nagpunta ako roon. Maganda roon. Tubig lang ang maririnig mo. Dahil sa lilim at hindi gaanong kasikatan ng araw, ay hindi ko napansin ang oras. Alas-singko y medya na pala! Madali akong lumabas sa may bandang sulok na iyon para hanapin ang aking mga ka-grupo. Sinigaw isa-isa ang mga pangalan nila, ngunit wala akong marinig ni isang tugon o sigaw kung nasaan sila naroon. Kumakagat na ang dilim. Inisip kong umalis na lang agad ngunit paano naman ang mga kasamahan ko. Malamang tulad ko ay nalibang din sila sa paglalaro sa iba pang sulok. Kaya nagpasya akong hanapin muna sa sila dahil may kaunti pa namang oras. Isinigaw ko isa-isa ang mga pangalan nila ngunit wala pa rin. Natakot na ako kaya nagpasya akong umuwi. Dahil sa malilim sa lugar na iyon at takip-silim ay naging mahirap sa akin ang makalabas. Isa pa, natatakot na rin ako. Dumidilim ang paligid at natatakot na ako! Mama! Papa! Natatakot na ako! Voltron!!! Hindi ko na matandaan pa ang daan pauwi dahil madilim na'y nalilito na rin ako. Nagkakahalu-halo na sa isip ko ang takot, galit, at pag-aalalang makalabas ng ligtas. Naglalakad-lakad ako kahit madilim at kung anu-ano na rin ang pumasok sa isipan ay sige lang ako ng hanap ng daan patungo sa labas. Nang may biglang ibang huni ang narinig ko, ito ay hindi ungol ng aso, hindi rin ito huni lang ng isang kakaibang ibon, ito'y isang iyak ng sanggol! Tama may batang umiiyak doon. At sabay sumagi sa isip ko ang Tiyanak. Ayon sa kuwento, ang Tiyanak ay mga bata o sanggol na pumanaw nang wala sa oras at hindi nabinyagan. Pag umatake raw ito, sila'y nag-aanyong mga maaamong sanggol at kapag ika'y nalinlang ay saka ka nila kakainin ng buhay! At dahil patuloy ang pag-iyak ng sanggol na iyon ay kumaripas ako ng takbo kahit madilim at hindi ko na masyadong makita. "Tiyanak! Tiyanak! Tulungan niyo ako! May tiyanak!" Sigaw ko habang dumadagundong sa takot ang aking dibdib. Sa aking matuling pagtakbo ay bigla akong nadapa at nasusubsob ang katawan sa lupa. Umiiyak ako at natatakot ni hindi ko man lang magawang bumangon. May sugat na rin ako sa tuhod at sa kanang siko gawa ng pagkakadapang iyon. Pinilit ko ang katawan kong iangat habang nanginginig sa takot at papalapit ang iyak ng sanggol. Nang biglang may kung anong pigura ang naaninag ko sa bandang malayo. Isang lalaki... malamang kasamahan iyon ng tiyanak! Kakainin na nila ako! Umiyak ako ng umiyak ng malakas sa pag-aakalang katapusan ko na. Ngunit... "Bata, ano'ng ginagawa mo rito?" tanong ng lalaking iyon. "Huwag mo akong kakainin", tugon ko habang umiiyak. "Natural hindi kita kakainin, halika nga rito. Diyos ko mahabaging bata ito oh." Ang inaakala kong tatay ng tiyanak ay isang matandang lalaking katiwala roon at nagbabantay sa kakayuhan. Tinulungan niya akong bumangon at lumabas sa pook na iyon. "Ano bang ginagawa mo rito, hijo?" tanong niya. "May tiyanak po!" Sabi ko sa kanya. Nagtataka man ang matanda ay pinagpapasensiyahan pa rin niya ang kakulitan ko. "May narinig po akong sanggol na umiiyak, tiyanak po iyon." dagdag ko pa. Tumawa ng malakas ang matandang lalaki sa huli kong tinuran. Nagtataka man ako ay palinga-linga pa rin ako sa paligid. "Hindi iyon tiyanak. Iyon ang apo ko. Dito lang sa maliit na barong-barong kami nakatira. Nagbabantay sa lugar na ito dahil iyon ang aking trabaho. Narinig namin kanina na may kumakaluskos sa bandang gilid kaya pinuntahan namin. Kung narinig mo man ay iyak na isang sanggol kanina iyon ay aking apo." Patuloy sa pagtawa ang matanda. Napansin ko ang isang babaeng bitbit ang isang sanggol. Siya pala ang umiiyak ha. Ginamot ni Tatang ang sugat ko. Sinamahan ako sa tricycle at hinatid ako sa bahay. Bilang tulong, inabutan ko si Tatang nang natitira kong perang pambaon para makapagpasalamat.
Tahimik at tiim-bagang pumasok ako sa klase kinabukasan, nakita ko si Giant, ang dalawang extra, na nakangisi at nang-aasar na pinagtatawanan ako. At pati na rin si Eric! Aha! Ito pala ang patibong na sinasabi nila. Tuwang-tuwa sila sa nangyaring plano nila sa akin. Sige lang... Hindi nila ako tinanong tungkol sa project namin. At bakit pa wala na rin akong ganang maging ka-grupo pa sila. Isa pa todo-todo ng kahihiyan ang inabot ko dahil sa paghahanap ng tiyanak. Ayoko na. Kinausap ko ang guro namin para i-mungkahi ang aking ideya na gumawa ng isang dayorama kesa ang gamitin ang paksang Tiyanak sa dula-dulaan. Isa pa, umaangal ang napiling grupo ni Ma'am para sa dramang iyon. Wala na raw silang oras mag-practice saka malapit na rin ang Christmas Party. Kaya hindi na rin nila maiisip na gawan ito ng script. May point sila. Ngayon... ako naman.
Dumating ang araw ng pagdiriwang, 'pag Christmas Party sa school kung saan-saang sulok ng paaralan makikita ang mga bata. Kahit ang sinabing takdang oras ng pagtitipon ay marami pa rin ang dumarating ng late. Kaya nang dumating ako sa room namin, walang nakapansin ng dayoramang dala-dala ko. Nilagay ko ito sa tabi ng mga pang-exchange gift at tinabi ko rin ang dala kong regalo kaya mapansin man nila ay baka akalain nilang regalo ito ng Teacher. Madalas kasi akong mautusan ng guro ko na magbitbit ng kung anu-ano kaya sana'y silang makita ako na may dalang hindi ko pagmamay-ari. Nang magsimula ang party, inuuna ang maikling awit, inuna rin ang pagsasayaw ng isang grupo ng mga kaklase kong babae, sumunod naman ang isang grupo ng mga lalaki. Nag-palaro si Ma'am kaya lahat tuwang-tuwa kasama na ako roon. At syempre, mawawala ba ang mga pagkain na pinagipunan ng husto, tatlong buwan ang nakakalipas. Pagkatapos kumain ay sumenyas ang aking guro tungkol sa dayorama na na-i-suggest ko. Agad akong tumayo ang lumapit sa lalagyan ng mga regalo at kinuha iyon mula roon. Napatulala naman halos lahat sa mga kaklase ko, maliban sa apat na bully. "Class, ang susunod na ipalalabas natin ay isang dayorama, siya ang nakakuha ng malaking puntos sa project natin last week lang," Paliwanag ng aking guro sa mga classmate ko na nagtataka pa rin kung ano ang laman ng medyo may kalakihang dayorama na dala ko. "Class ito ang Dayorama ng mga Tiyanak...", simula ko. Nakikinig na silang lahat at tutok na tutok. Ipinaliwanag kong maigi ang mga datos tungkol sa aking paksa habang inaalis ang mga naka-harang na papel de hapon sa bawat maipaliwanag ko. Halatang-halata ang pagkamangha ng aking guro sa ipinamalas kong dayorama. Ito ay makulay at punung-puno ng impormasyon. Pati na rin ang mga kaklase ko ay gayon din. Ang simula, mga detalye, at kung anu-ano pa ay nakakabusog sa kanilang kaalaman at mata. Hanggang sa... "Class, may isa pang mga uri ng tiyanak na makikita sa kakahuyan na lingid sa ating kaalaman ay maaari ding makapanakit..." nag-aabang ang aking classmates na tanggalin ang pangalawa sa huling papel de hapon na aking aalisin. Sa mga sandaling iyon, ay naramdaman kong pagpawisan ng malamig at mangatog ang tuhod. Agad kong hinanap ang kinaroroonan ng apat ng bully na noo'y tulad ng ibang mga bata ay hindi maitago ang pagkamangha. "Mukhang nakalimutan na nila" bulong ko sa sarili habang nagpapasakalye bago tanggalin ang huling papel. Ngunit buo na ang aking pasya at sa tingin ko nang mga sandaling iyon, kulang pa ito sa lahat ng mga ginawa nila sa akin. Kaya bigla kong inalis ang papel de hapon at lumantad sa klase ang apat na drawing ng malalaking ulo ng mga bata na may katawang tiyanak. Bawat mukhang nakaguhit ay mga malaking pangalan na nakasulat sa malalaking tinik: GIANT, ERIC, OBET, ARNAIZ (hindi ko tanda ang tunay nyang pangalan, ngunit iyon ang tawag ng karamihan). Malalakas na tawanan at tuksuhan ang narinig sa buong klase ng mga sandaling iyon. Samantalang, ang aking guro ay hindi malaman kung ano ang magiging reaksyon. Hinanap ng aking paningin ang mukha ng mga kaklase kong bida, si Giant ay hindi nakatitig ng diretso ngunit dama ko ang kanyang mainit na paghihiganti, si Eric nama'y hindi makapaniwala na isinama ko siya sa listahan (ano pa nga ang dapat kung isipin?), si Obet ang unang ekstra ay nakatungo at napakamot sa ulo, at habang si Arnaiz nama'y animo gusto na magpaalam umuwi. Ano pa't gulo nga ang dulot ng aking kabalbalang iyon. Ngunit hindi tulad ng isip kong mapaghiganti, malakas ang tibok ng puso ko at tila mauubusan na ako ng hininga't ramdam na ramdam ko ang lamig ng aking mga pawis. Itinatanong nito kung tama ba ang aking naging desisyon at kung naging masaya naman ako. Ang totoo, hindi ko alam ang sagot. Gawa na rin marahil ng kahihiyang inabot ko at halu-halong emosyon na talagang kapag naisip mong gumanti ay maaalala mo ang lahat. Isa pang bagay, dulot na rin marahil ng bata kong opinyon, ay hanggang doon na lamang ang inabot ng isipan. Tuwang-tuwa ang klase sa ginawa kong iyon, ngunit ang aking gurong si Bb. Lopez (matandang dalaga) ay medyo hindi niya nagustuhan ang huli kaya pinutol niya na lang bigla ang mga kantiyawan ng kaklase ko na isang daang porsiyentong kasiyahan ang mayroon nang mga sandaling iyon. Kinausap ako ng aking guro pati na rin ang apat na bully, para magpaliwanag kung ano talaga ang nangyari sa kakahuyan. Paliwanag. Drama. At pangakuang hindi na gagawin iyon sa isa't isa at vice versa. Ngunit sa puso at isip ko... nakatatak. Sa kabilang banda, nagpapasalamat din ako sa kanila, na dahil sa nangyari'y natutunan kong harapin ang takot sa sarili. Ang takot na ipaglaban kung ano talaga ang gusto mong sabihin. Ang maging matapang sa mga bagay na sa palagay mo'y imposibleng-imposible na hindi mo magagawa o hindi mangyari. Kung may natutunan man ako bilang isang bata, iyon ay ang pakikipagsapalaran sa mundo na kung saan matakot ka man sa maligno o ibang haka-haka ay ayos lang. Kasi bata ka, malaya kang ipahayag ang naisin mo at paunlarin ang kaalaman. Kung may dapat man ikatakot iyon ay ang matakot sa sariling multo. Sa sarili mo rin nanggaling pero nakakatakot. Dapat harapin at subukan sa sarili. Nang hindi matulad sa iba... hindi tulad nila... silang mga anak ng tiyanak.
WALANG KATULAD NA KWENTONG KATATAKUTAN..NAKAKAPANINDIG BALAHIBO
ReplyDelete